Mersin Escort Konya Escort izmir escort
Ana Sayfa Medya 5 Kasım 2021 84 Görüntüleme

Çocuklarda mizah yeteneği

Batuhan Nar

Günlük hayatta bir espriyi, latifeyi yahut mizahi bir anlatımı, anlaşılmadığı vakit açıklamak pek beğenilen karşılanmaz. Espriyi soğutur ve anlamsız kılar. Hatta Mark Twain bu davranışı, “Mizahı açıklamak, bir kurbağayı modüllere ayırmak üzeredir; bu süreçte çok şey öğrenirsiniz lakin sonunda onu öldürürsünüz” kelamlarıyla açıklıyor. Lakin artık bir mizahı olayı değil, mizahın bizatihi kendisini çocuklar açısından açıklayarak, çocuklar için mizahın ne kadar değerli olduğunu ve bu yeteneklerini geliştirmek için neler yapılabileceğini irdeleyeceğiz.

Stanford Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden Profesör Jennifer Aaker ve öğretim vazifelisi Naomi Bagdonas’ın bir araştırmasında, ortalama olarak 23 yaşından sonra günlük gülümseme ve gülme sıklığımızın azaldığı görülüyor. Bu iki araştırmacının yazdığı ‘Humour, Seriously’ (Mizah, Hakikaten mi?)(1) isimli kitaplarında da bahsettiği, 166 ülkeden 1,4 milyon insan üzerinde yapılan araştırmada, 4 yaşındaki bir çocuğun günde yaklaşık 300 sefer, 40 yaşındaki ortalama bir yetişkinin ise fakat 10 haftada 300 sefer güldüğü ortaya çıktı.

Pekala çocuklarda bu kadar yüksek olan gülme ve gülümseme davranışları, espri ve mizah anlayışı nasıl oluyor da yıllar geçtikçe yetişkinlikte bu derece azalabiliyor? Elbette, eğitim sistemi, etraf, akran tesiri, aile yapısı, kültür vb. üzere etkenlerin bunda tesirli olduğu söylenebilir. Ama bu defa farklı bir pencereden, “empati” penceresinden bakmayı deneyelim.

EMPATİ MAHARETİNİN EHEMMİYETİ

Yaptığımız espriler birtakım bireyleri güldürebilirken kimilerini da gücendirebiliyor. Buna sebep olarak yapılan mizahın bireye nazaran uygunluğunu yahut karşıdaki kişinin o anki his ve niyetlerini iyi sezip sezememe gösterilebilir.

Keele Üniversitesi’nden Caitlin Halfpenny ve Lucy James’in yaptığı yeni araştırma(2), çocukların empati ve sempati seviyeleriyle farklı mizah usullerine bakarak, empatinin mizahı nasıl şekillendirdiği konusunda değişik sonuçlar ortaya koyuyor.

Yaşları 9-11 ortasında değişen 214 çocuk üzerinde yapılan araştırmada, 4 cins mizah yeteneği üzerinde duruluyor: Kendini geliştiren mizah, iştirakçi mizah, saldırgan mizah ve kendini yıkıcı mizah. Araştırma, daha çok zorlukların üstesinden gelmek için kullanılan kendini geliştiren mizahın, hem empati hem de sempati ile yüksek derecede alakası olduğunu gösteriyor. Yani bu mizah stilindeki çocuklar, espri yaptığı kişinin bakış açısını ve hislerini çok iyi duyup ona sempati duyabiliyor, onunla empati kurabiliyor. Arkadaşlarını eğlendirerek toplumsallaşmayı kolaylaştıran iştirakçi mizah üslubunu kullanan çocuklarda da bilişsel empatinin yüksek olduğu görülüyor. Bilişsel empatiyi öteki bir kişinin bakış açısını entelektüel olarak anlamak olarak yorumlamak mümkün.

Araştırmada yalnızca saldırgan mizah cinsini kullanan çocuklarda empati yeteneği yüksek çıkmıyor. Bu çocuklar espri ya da latife yaptıkları bireylerin fikir ve hislerini anlamakta zorlanıyorlar. Bu mizah çeşidini kullanan çocukların toplumsallaşma ihtimallerinin de epeyce düşük olması muhtemel bir durum üzere görünüyor. Yeniden oburlarının his durumlarına ya da onların gülecekleri şeylere odaklanmayan, yalnızca kendi dünyasına odaklanarak uygulanan kendini yıkıcı mizah tipindeki çocuklarda da empati yeteneği epey düşük gözleniyor.

Araştırmada dikkat çeken lakin sebebi için farklı araştırma gerektiren bir öbür data de erkeklerin kızlara oranla daha yüksek oranda saldırgan mizah tipini kullanması. Tekrar erkeklerin duygusal empatide kızlara nazaran daha düşük puan alması epeyce dikkat cazibeli duruyor.

Bu sonuçlar bize, gelişmiş empati ve sempatinin toplumsallaşma, özgüven, daha düşük depresyon ve korku düzeyleri manasına geldiğini gösteriyor. Birebir formda, bu alanlardaki daha az gelişme, uyumsuz mizah tarzlarına yol açabiliyor. Bu da bu mizah çeşidini kullanan çocukları akranlarından uzaklaştırarak empati ve sempati gelişimlerini daha çok engelliyor.

MİZAHI SEVEN ÇOCUKLARDA SIHHAT

Biz yetişkinlerde olduğu üzere çocuklarda da mizah, latife ve gülme birçok olumlu duyguyu meydana getirir. Kendilerini daha iyi hissettirecek endorfin hormonunun salgılanması, gerilim hormonlarının azalması, kas gerginliğinin azalması, kan akışındaki oksijen ölçüsünün yükselmesi ve sağlıklı bir ruh halinin oluşması bunlardan birkaçıdır. Tüm bunların meydana getirdiği sağlıklı münasebetler ve nitelikli etraf de tekrar ruhsal sıhhat açısından epey kıymetlidir.

ÇOCUKLARDA MİZAH YETENEĞİNİN BELİRTİLERİ

Yaş ve devirlere nazaran farklılık gösterse de çocukların mizah yeteneğinin olduğunu şu davranışlardan anlayabiliriz(3):

  • Çok güler, güldürür, latife yahut bilmecelere çok meraklı olur, ince esprileri anlar ve reaksiyon verir,
  • çok zorlandığında kendi kendine komiklik yaparak rahatlamaya, rahatlatmaya çalışır, arkadaşları onu komik bulur, sizin komik imaj ve davranışlarınızla ilgili espriler yapar,
  • farklı farklı karakterler çizerek onları konuşturur ve mizah kitap ve mecmualarını merakla inceler.
Karga Karga Pırt Dedi, Gülsüm Koçak Sönmez, Dinozor Çocuk Yayınları, 2019.

ÇOCUKLARIN MİZAH TARAFINI GELİŞTİRMEK İÇİN NELER YAPABİLİRİZ?

Ebeveynler ve öğretmenler olarak çocukların mizahi taraflarını gördükten sonra kesinlikle bu istikametlerini teşvik edici davranışlarda bulunmalıyız. Ona komik davranışlarda bulunmak, fıkra, nükte ve latifeler anlatmak, bir mevzuyu anlatırken jest ve mimiklerimizi onları güldürecek halde anlatmak, onlar bir espri yaptığında kesinlikle karşılık verip yüksek sesle ve kahkahayla gülmek, bazen yaptığı esprinin ne kadar komik olduğunu belirtir halde onun yanında diğerlerine anlatmak, bu bahiste onu cesaretlendirmek, gülme garantili oyunlar oynamak (gıdıklama, gülmeden gözlerime bak vb.), sıradan şeylerde bile birden fazla vakit komik tarafına odaklanmak tekliflerden bazıları…

Mizah içerikli kıssa kitapları okumaları da çocukların bu dünyalarını zenginleştirici rol oynar. Yakın vakitte okuduğum Gülsüm Koçak Sönmez imzalı Dinozor Çocuk Yayınları’ndan çıkan ‘Karga Karga Pırt Dedi’ isimli mizahi kıssa kitabı da bu şekil kitaplardan okuduğum en yeni örnek. Kitap, günlük hayatta kullandığımız birçok tabiri, epeyce esprili bir lisanla ve cansız varlıkları da konuşturarak okurlara tekrar hatırlatıyor. Kitabın sonunda tabirler sözlüğünün olması ise çocuklar için kıssaları okurken sık sık rahatlıkla başvurabilecekleri bir kaynak olması açısından ehemmiyet teşkil ediyor. Çocukların hem lisan hem de mizah dünyasını ustalıkla geliştireceğine inandığım bu kitabı mizah sever her çocuğun – hatta bende olduğu üzere yetişkinlerin de – zevkle okuyacağına inanıyorum.

Mizah duygusu, insanın tek ilahi niteliğidir. – Arthur Schopenhauer

Dipnotlar

  1. https://www.amazon.com/Humour-Serious-Business-Being-Matters/dp/0241405939
  2. Humor Styles and Empathy in Junior-School Children, Europe’s Journal of Psychology, 2020.
  3. Şenay Yılmaz, Çocuklarda Espri Hünerinin Geliştirilmesi

Gazete Duvar

hack forum hack forumu hack forum gaziantep escort gaziantep escort Shell download cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cep bahis
evden eve nakliyat şehirler arası nakliyat
hack forum forum bahis onwin fethiye escort bursa escort infoisrael.net casino siteleri deneme bonusu veren siteler meritking meritking izmit escort Ataşehir escort ankara escort bostancı escort kadıköy escort slot siteleri Casibom deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler hack forum hack forum hack forum hack forum hack forum warez script hacking forum loca forum hack forum Tarafbet