Ana Sayfa Medya 9 Temmuz 2021 77 Görüntüleme

Kopuşlar ve tutunacak bir şeyler arama çabaları

Parçalanıp dağılmaya yüz tutmuş her şeyi sözcükler bir ortaya getirebilir. Bu yıkımın nedeni sözcükler de olabilir pekâlâ ama denemeye bedel. Sözcüklerin gücüne inanmak ve bunu kavramak, bittiği düşünülen bir şeyi yine hayata döndürebilir. Sözcükler, bir bozgunu ve buhranı sonlandırıp bugünü yorumlamayı kolaylaştıracağı üzere geçmiş ve artık ortasında irtibat kurmayı sağlayabilir. Hayal gücünü kuvvetlendirerek yeni bir hayat kurmak için bizi cesaretlendirebilir.

Çağdaş Rus edebiyatının en kıymetli temsilcilerinden Mihail Şişkin, tabir yerindeyse feleğin çemberinden geçmiş ve sözcüklerin gücüne inanan bir müellif. Bu payeyi alana dek pek çok iş yapan Şişkin, hayatını sürdürmeye çalışırken hayli tecrübe kazanıyor ve hem Rusya’nın yakın geçmişini hem de bugününü etraflıca düşünmek için fırsat yakalıyor. 1991 öncesinde ve sonrasında kurulan rejime muhalifliğiyle öne çıkan, İsviçre ve Rusya ortasında mekik dokuyan Şişkin, memleketinin devasa kültürünü, insan kavrayışını, siyasi gelgitlerini, giriştiği ve girişmekten kaçındığı savaşları, sırtındaki kamburları ve büyüklüğünü işliyor kitaplarında.

Muharrir, romanlarında ve hikayelerinde, ikili münasebetlere, dağılan ve kurtarılmaya çalışılan, bırakılan ve tutunulan hayatları anlatırken insanın üzerinde büyük bir baskı kuran vakte ağırlaşıyor. Kelam konusu baskı yüzünden sakınılan, eğilip bükülen ve olduğundan farklı manalara büründürülen sözcüklerin, şahısları sürüklediği noktaları gündeme getiren Şişkin, bireyde geçmişin yarattığı huzur ve gelecek tedirginliği ortasında hassas istikrarlar kuruyor. Bu süreçte, keder anlatmada sözcüklerin kimi vakit yetersiz kaldığını, kimi vakit manasını aştığını sezdiriyor.

Rus edebiyat mirasına tutunduğu, Sovyetler devrindeki yüzeyin altına indiği, sözcüklerin gücüyle dağılma öncesini ve sonrasını tekrar insan bağlantılarından hareketle öyküleştirdiği ‘Mürekkep Lekesi’yle karşımızda bu sefer Şişkin.

DEĞİŞEN VAKİT VE ŞAHISLAR

Şişkin’in hikayeleri; parçalanmışlıklardan, belirsizliklerden, hislerine ket vuranlardan ve savrulanlardan besleniyor. Bocalayanlar, arayıştakiler ve kederini gerçek düzgün tabir etme eforuyla yanıp tutuşanlar çıkıyor karşımıza ‘Mürekkep Lekesi’nde. Onlardan biri şöyle diyor: “Evet, her şeyin temelinde bir yanlışsız, çizgi, çizgi yatar. Boşlukta rastgele iki noktayı alın, rastgele iki objeyi alın; ortalarına onları bağlayacak bir gerçek çekebilirsiniz. Dünyadaki her şeyin ortasında gözle görülmeyen doğrular vardır, hepsi birbirine bağlıdır, ayrılamazlar. Uzaklık da bu gerçeğin önünde mahzur teşkil edemez; doğrular uzadıkça uzar, lastik üzere uzadıkça şeyleri daha sıkı bağlar birbirine. Gördüğünüz üzere mürekkep hokkası ile parke yere düşmüş as ortasında, kuyruklu piyanonun pedalı ile pencere pervazına düşen ağaç kollarının gölgeleri ortasında, benimle sizin aranızda birer hakikat uzanıyor. Onlar da bir nevi damarlar, dünyanın dağılıp gitmesini engelleyen damarlar.”

Mürekkep Lekesi, Mihail Şişkin, Mütercim: Fazilet Erinç, 172 syf., Jaguar Kitap, 2021.

Kalemin, kâğıdın ve sözcüklerin gücünü karakterlerine yansıtan Şişkin; bazen bir ömrün özetini veriyor hikayelerinde, bazen bireyleri geriye dönüp bakmaya zorluyor, işin içine kapanmamış hesapları katıyor.

Öte yandan, eski ve yeni Ruslar ortasındaki karşılaştırmalar, dünyayı ve hayatı algılayışı nasıl değiştirdiğini anlatıyor. Diğer bir deyişle değişen vakitle birlikte yükselenler, olduğu yerde kalanlar ve bulunduğu noktadan aşağı düşenler çıkıyor karşımıza. Bu ortada, Rusya’nın kültür öznelerinin, büyük müelliflerinin kişiliği ve sanatçılığı da dâhil oluyor bu karşılaştırmaya; hepsi, bir kerteriz meydana getiriyor.

Eski Rusya ve yeni Ruslar ortasındaki ilişkiyi ya da ayrımları, hikayeler ve kurmaca karakterler üzerinden sunan Şişkin, Nabokov’dan kalan mürekkep lekesine, Gogol’e ve Çehov’a kırıyor dümeni, âdeta bu isimlerin koylarına sığınarak yıpranmışlığı ve çürümüşlüğü kültürel mirasla aşma yolları arıyor.

Denk gelişler ve gerek kendisiyle gerek etrafıyla hesaplaşanlar da hikayelerdeki yerini alıyor. Bir karakterin bu hususla ilgili belirmemesi dikkat alımlı: “Geride bırakılan hayatı bir şeyle ölçmek mümkünse şayet o şey, hissesine düşen müsabakaların sayısıdır herhalde.” Yaşananların ve ölümlerin çetelesini tutmanın yolu buradan geçiyor, gülümsenen ya da ciddiyetle poz verilen fotoğraflara bu yoldan ilerlenerek manalar yükleniyor. Bu karelerin bazısında keyifli yüzler, bazısında kocaman bir hapishane hâline getirilen ülkenin izleri görülüyor. Huzursuz edici şimdiden bakıp kaybolmuş geçmişini arayanlar selamlıyor okuru.

‘VAR OLMANIN LÜZUMUNA’ YÖNELİK TENKİTLER

Şişkin’in hikayeleri, yakın ve uzak geçmişle, edebiyatla, memnunlukla ve hüzünle yâd edilen aile tablolarıyla, biten ve tam olarak başlamayan aşklarla örülü. Bunlara endişeler, kaçışlar, açılıp kapanan hesap defterleri, memnunluktan yahut yalnızlıktan boğulma eşiğine gelen, ömrünü siyasetle tükettiğini ve yaşamayı ötelediğini düşünen insanların kıssalarını de ekleyebiliriz.

Hikayelerdeki karakterler mektuplarla, konuşmalarla, çıkardıkları hayat derslerinin transferiyle, farklı insanları ve kültürleri karşılaştırarak kendi “başkalıklarını” ortaya koymaya uğraşıyor. Öteki bir tabirle hayata bakış açılarını tartıp kendilerine bir yol çizmeye çabalıyorlar. Bu ortada kırılıp dökülenleri birleştirmek için tartışıyor, daha önce gittikleri patikaları sorguluyor; evlilikleri, politik tercihleri, ömür biçimlerini ve bir vakitler göz arkası ettikleri seçenekleri masaya yatırıyorlar. Tüm bunları, Rusya’nın geçmişiyle ilişkiler kurarak gerçekleştirirken ihtilal teorisi ve pratiği ortasındaki farkları sıralıyorlar hayat deneyimlerinin ışığında.

Akabinde hayati bir sorgulama; “var olmanın lüzumuna” yönelik eleştirel bir belirleme yapıyor karakterlerden biri: “Hayat geçiyor, bense bu hayata ne demeye geldiğimi hâlâ bilmiyorum. Tek bir beşere bile yararım dokunmadı. Hiç kimse için hiçbir şey yapamadım. Kendime duyduğum inancı kaybettim. Beşerler ortasında kendime yer bulamıyorum. En yakınlarımın ortasında bile (…) Hayatta en çok pişman olduğum şey ne, biliyor musun? O denli hesapsızca çarçur edemediğim aşkımı senle paylaşabilirdim, benden sana bir tek acı kaldı. Affet beni, şayet yapabilirsen! Düşündükçe kalbim parçalanacakmış üzere geliyor, benim asıl varoluş sebebim sana aşkımı verebilmekti, bense kimseye hayrı dokunmayan hayatımı, ne idiği bilinmeyen yaratıklara heba ettim.”

Şişkin’in hikayelerinde kopuşlar ve hayatta tutunacak bir şeyler arama uğraşı ön planda. Kâğıda ve kelama dökülenler, daima bu uğraşa denk geliyor: “Kalem, yalnızca kâğıda her dokunuşunuzda, avuç içinizden girip sizi geriye iten tüm hayalleri ve dehşetleri, faziletleri ve kusurları en ufak kusur olmadan kaydeder. Ömrünüzde olup biten her şey bir de bakmışsınız kalemin ucuna gelivermiş.”

‘Mürekkep Lekesi’, tam olarak işte bu türlü bir kaydetme anlayışının eseri.

Gazete Duvar

hack forum hack forumu hack forum gaziantep escort gaziantep escort Shell download cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı
izmit escort Ataşehir escort ankara escort bostancı escort kadıköy escort muğla escort hack forum bahis forum forum bahis onwin babilbet fethiye escort slot siteleri deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler en güvenilir casino siteleri hack forum warez forum hack forum warez forum hack forum warez forum deneme bonusu deneme bonusu