Ana Sayfa Medya 21 Kasım 2021 1 Görüntüleme

Mazlum Vesek: 1990’lar kaybettirdikleri itibariyle yorgun ve hüzünlüdür

Cihan Başakçıoğlu

İZMİR – Daha evvel araştırma-inceleme çalışmaları ile gündeme gelen gazeteci Mazlum Vesek’in birinci romanı ‘Semra: Küçük-Esmer-Uzak’ raflardaki yerini aldı. Mona Kitap’tan çıkan roman, 1990’lı yıllarda bir aşk kıssasını devrin politik ve toplumsal atmosferi çerçevesinde anlatıyor. Romanda devrin olayları, iş hayatı, siyasal çalkantıları ve daha birçok durum bu aşkı çevrelerken, çocuk işçilikten emek sömürüsüne birçok mevzu da geniş kapsamlı olarak yer alıyor.

Kitabında Adana ve Ceyhan’ın izlerini de okuyucuya taşıyan Vesek ile ‘Semra’ romanını konuştuk.

Romanınızda uzunca bir kısımda anlattığınız 1990’lı yıllardan bahsedebilir misiniz? Sizce 1990’lar edebiyat başta olmak üzere sanata yeteri kadar yansıdı mı?

Açıkçası Türkiye’de son çeyrek yüzyıldır çok fazla kitap basılıyor. Yazılan roman, hikaye, şiir ve başka alanlarda da sayıca bir yükseliş kelam konusu. Bu nedenle 1990’ların ne kadar edebi metinlere yansıdığını tespit etmek güç. Lakin 1990’lar sürerken dahi bu bahiste uğraşlar vardı. Hem edebiyat hem sinema alanında bir şeyler üretiliyordu. Lakin, her periyot olduğu üzere 1990’larda da o eserler önemli baskıyla karşılaştı ya da merkezde yer alan bağlantı kanallarında tanıtım talihi bulamadı. O periyoda dair bugün de çokça metin okuyorum. Fakat yaygınlığı konusunda çok optimist konuşmam mümkün değil.

Pekala, ‘Semra’ romanınızda 1990’lar en çok hangi tarafıyla öne çıkıyor?

Bu soruya yanıt vermek için evvel periyodun tarifini yapmak gerekiyor. Hayatın gerçeğinin emeğiyle geçinen insanların yaşadığı zorluklardan ve onların alın teri ismine verdiği çabadan devam ettiğine inanırım. 1990’lar, 1980 Darbesi’nin neredeyse bütün kurumlarını hak ve özgürlük çabası verenlere karşı fonksiyonel hale getirdiği ve darbenin tüm gayelerini bir bir hayata geçirmeye devam ettiği devirdir. Bu devir, milyonlarca fakir köylünün Türkiye’nin batısına göç etmek zorunda kaldığı, bunun yanında doğal olarak kendini sistem karşısında çaba ederken bulan bir neslin adeta gençliklerini yaşayamadığı hüzünlü ve yorgun bir gök kararması gördüğü bir devirdir. ‘Semra’ tam da bu karmaşa ve kaynaşma ortamında bir aşkı anlatır. Devrin suikastleri, mitingleri, iş hayatı, emek sömürüsü, gençlik heyecanları, çaresizliği bu aşkı çevreler.

‘1990’LAR KAYBETTİRDİKLERİ İTİBARİYLE YORGUN VE HÜZÜNLÜDÜR’

‘Hüzünlü ve yorgun’ diyorsunuz lakin romanın kahramanları, bilhassa Mazlum, çok direngen ve umutlu biri olarak karşımıza çıkıyor…

Elbette o denli. 1990’lar kaybettirdikleri itibariyle yorgun ve hüzünlüdür. Lakin geleceğe miras da bıraktı. Az evvel dediğim üzere, o periyotta bile eli yüzü düzgün ve periyodu gerçek anlatan eserler vardı. Ortadan geçen çok vakit içinde hâlâ öteki bir dünya mümkün diyen bilhassa genç insanların olduğunu gördükçe, umutlu olmamak için hiçbir neden yok.

Semra: Küçük-Esmer-Uzak, Mazlum Vesek, 304 syf., Mona Kitap, 2021.

Sizin de belirttiğiniz üzere romanda devrin olayları da yer alıyor. Pekala geriye dönüp baktığınızda en çok hangi olay sizi etkiledi?

Ceyhan sarsıntısı yaşandığında kentin bir anda sahipsiz kalması ve ilçeyi saran çaresizlik havası hâlâ gözümün önünde. O günlere denk gelen ve 20’den fazla fındık çalışanının öldüğü kaza, Ceyhan’daki yas havasını katmerleştirmişti. Bunu hiç unutmadım. Alışılmış, Akın Birdal’ın vurulması, Eşber Yağmurdereli’nin tutukluluğu da Ceyhan’ın dışı lakin Ceyhan’a da yansıyan olaylardı.

‘ADANA, BİR KÜLTÜRLER KAVŞAĞI’

Adana, bilhassa de Ceyhan romanda epey fazla yer alıyor. Ortadan geçen çeyrek asırdan sonra yazmakta zorluk çektiniz mi?

Adana benim şahsî hayatımda çok değerli yeri olan bir kent. Sizler de takdir edersiniz ki yalnızca benim şahsî hayatımda değil Türkiye’nin kültür sanat ve siyaset tarihinde de çok değerli yeri olan bir kent. Bir kültürler kavşağı. Ben çocukluk ve gençlik yıllarımın değerli bir kısmını orada geçirdim. Hala benim beslendiğim kaynaktır Adana. Adana Türkiye’nin batısından doğusuna göçlerin birinci müsabaka noktasıdır. Çocukken benim de zarurî olarak göç ettiğim bir kent. Bu nedenle romanda Adana’yı işlemek benim için tercih edilir oldu.

Açıkçası Ceyhan da gazetecilik öncesi hayatımda çok özel bir yerde duruyor. Küçük bir ilçe olmasına karşın hayat gürül gürüldü. İş ve siyaset dünyası çok canlıydı. Fakat söylediğim üzere zelzele, kentin çeyrek asır geri gitmesine neden oldu ve Ceyhan yerinde saymaya başladı. Ortadan geçen çok vakte karşın Türkiye’nin en bereketli topraklarının kavşağında yer alan bu ilçe maalesef bariz bir gelişim içinde değil. Bu durumun benim için en sevindirici yanı, Ceyhan çarpık bir büyümeyi yaşamadı. O yıllarda gezdiğim mahalleler hâlâ üç aşağı beş üst tıpkı. Bu da orayı yazmamı kolaylaştırdı. Alışılmış Adana ve Ceyhan’ı yazmam ‘Semra’ ile sonlanmayacak, bunu da belirteyim.

1990’lı yılların sizde bıraktığı izler neler? Bu izler romanınıza nasıl yansıdı?

Bendeki izlerini anlamak için yeniden bir modül dönüp 1990’lı yıllara bakmamız lazım. 1990’lar Türkiye’nin bir kayıp devri olarak kıymetlendirilebilir. 12 Eylül Darbesi sonrası, darbenin bütün kurumlarıyla kendini toplumsal çaba karşısında içselleştirdiği, baskılarını sürdürdüğü ve bunları uyguladığı bir periyottur. Bunun sonucu toplumsal adaletsizliğe pansuman bile olamayan neoliberal ekonomik sistem dayatmasının şiddet aktif hale getirmesi oldu. Boşaltılan binlerce köy, göçertilen beşerler ve büyük kentlerin metropollerinde hayata tutunmaya çalışan teminatsız yığınlar. Bu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kendi sonları içinde yaşadığı birinci ve hâlâ en geniş kitleleri ve kentleri etkileyen siyasal göçüydü.

1990’lar bir periyodun çocukluğu, bir periyodun de gençliği için çok acılı bir devirdir. Çocukluğum ve gençliğimin birinci yılları asır kadar uzun süren bu on yılın içinde geçti. Çocuk denecek yaşlarda çalışmak zorunda kalan ve bir yandan da okumaya çalışan sayısız çocuktan biriydim. Romanda anlatmaya çalıştığım üzere, sokaklardan yoksulluğun aktığı lisanlardan de yok sayılmaya dair cümlelerin eksik olmadığı bir periyottu. Bununla bir arada metropollere sürüklenmiş fakirlerin ortasındaki dayanışma ve gayret görülmeye kıymetti. Romanda yaşadığım kimi olaylar tabi ki kurguya uygun işlenerek anlatıldı. Gerçek istikametleri var lakin daha çok “gerçekçi” diyebileceğimiz bir 1990’lar anlatısı diyebilirim.

Birinci baskının üzerinden geçen vakit diliminde okuyucudan nasıl reaksiyonlar aldınız?

Öncelikle romanı yazmak bambaşka bir histi. Masa başında olup sayfalarca ve durup dinlenmeden bir anlatıyı örmek benim için harika bir durumdu. Şu anda da beşerler okuyor ve sorular soruyor. En değerlisi okuyucular romanın devamının gelip gelmeyeceğini soruyorlar. Bu benim için çok değerli bir his.

Bilhassa genç okuyuculardan çok hoş görüşler aldım. İnsanların acilen okuduğu, sürükleyici olduğu tarafında geri dönüşler aldım. 1990’lı yılları yaşayan okuyucular da romanın devri anlatma konusunda başarılı olduğunu söyledi. Romanın içeriğinde yer alan bilhassa edebi metinlere yapılan atıflar ve vurgular okuyucuyu aşikâr başlı araştırmalara yönelttiği için ilgi gördü diye düşünüyorum.

‘HAYATI GÜZELLEŞTİRMEK İSTİYORSAK EDEBİYATLA İÇ İÇE BİR HAYAT SÜRDÜRMEMİZ GEREKİYOR’

Son olarak okuyucuya neler söylemek istersiniz?

Ümitsizliği beşerler için en büyük bela olduğunu düşünürüm. Bu nedenle hep umutlu oldum. Elbette öncelikle okuyucunun hayatına birkaç cümle ve şiir bırakmasını dilerim. Lakin bunların da umuda dair olduğunun altını çizerek. Bununla birlikte, tüm zorluklara karşın gayret etmekten hem bugün hem yarın için daha iyi şeyler isteyebilmekten vazgeçilmemesi gerektiğini bırakırsa çok keyifli olurum ve irtibat araçlarının bu derece yaygın olduğu bir çağda, edebiyatın ölmeyeceğini belirtmek isterim. Şayet hayatı güzelleştirmek istiyorsak, dünyayı güzelleştirmek istiyorsak, diğer bir dünya mümkün diyorsak kesinlikle edebiyatla iç içe bir hayat sürdürmemiz gerekiyor. Yazdıklarımın buna dair bir tesir bırakmasını dilerim.

Gazete Duvar

hack forum gaziantep escort gaziantep escort